Rodzinne Ogrody Działkowe (ROD) to dziś część krajobrazu wielu polskich miast i miasteczek. Kojarzą się z odpoczynkiem, uprawą warzyw i owoców, ale też z tradycją i integracją rodzin. Mało kto jednak wie, że ich historia sięga już ponad 120 lat!
Początki działek w Polsce
Pierwsze ogrody działkowe pojawiły się na ziemiach polskich jeszcze w czasach zaborów. Były wzorowane na ogródkach robotniczych zakładanych w Niemczech i Anglii.
- 1897 rok – w Grudziądzu powstał pierwszy ogród działkowy na terenie dzisiejszej Polski.
- Początkowo miały charakter społeczno-opiekuńczy – dawały robotnikom i ich rodzinom dostęp do świeżej żywności oraz miejsce odpoczynku.
Okres międzywojenny
W II Rzeczypospolitej idea ogrodów działkowych rozwijała się bardzo dynamicznie.
- Powstawały kolejne ogrody w dużych miastach – Warszawie, Krakowie, Poznaniu.
- Działki pełniły funkcję rekreacyjną, wychowawczą i zdrowotną – miały zbliżać ludzi do natury i pomagać w utrzymaniu rodzin.
- Już wtedy zaczęto organizować działkowców w stowarzyszenia, które dbały o wspólne zasady.
Działki w czasach PRL
Po II wojnie światowej ogrody działkowe stały się jeszcze bardziej popularne.
- W latach 50. i 60. rozwijały się głównie w miastach, gdzie brakowało przestrzeni rekreacyjnych.
- Władze wspierały ich tworzenie, bo działki miały być „ogródkiem dożywiającym” – uprawa ziemniaków, marchwi, ogórków pomagała w codziennym życiu.
- Powstawały całe kompleksy działkowe, często z altankami budowanymi według podobnych projektów.
Lata 80. i 90. – zmiany ustrojowe
- W latach 80. działki stały się miejscem ucieczki od codzienności – działkowcy uprawiali warzywa, ale też spędzali czas z rodziną.
- W 1981 roku powstał Polski Związek Działkowców (PZD), który do dziś zrzesza użytkowników działek.
- Po 1989 roku zmienił się charakter działek – z „ogródka warzywnego” coraz częściej w miejsce rekreacji i wypoczynku.
ROD dzisiaj
Obecnie w Polsce istnieje około 4 500 Rodzinnych Ogrodów Działkowych, obejmujących ponad 40 milionów hektarów ziemi i zrzeszających setki tysięcy działkowców.
- Coraz częściej działka to nie tylko warzywa, ale też trawniki, kwiaty i altany.
- ROD pełnią funkcję zielonych płuc miast – oczyszczają powietrze, zatrzymują wodę i są siedliskiem dla owadów oraz ptaków.
- To także miejsce integracji – organizowane są festyny, konkursy na najładniejszą działkę i wspólne akcje ekologiczne.
Ciekawostka
W wielu rodzinach działki przekazywane są z pokolenia na pokolenie – dziadkowie zakładali ogród, rodzice go pielęgnowali, a teraz korzystają z niego wnuki. To czyni ROD nie tylko elementem krajobrazu, ale też częścią polskiej tradycji rodzinnej.